Οι δημοσκοπήσεις δεν αποτυγχάνουν αυτοί οι οποίοι αποτυγχάνουν είναι οι ‘αναλυτές’.

«Μια του κλέφτη, δυο του κλέφτη, τρείς και η κακή του μέρα.» λέει μια ελληνική παροιμία. Την οποία  θυμήθηκαν πολλοί όταν είδαν τα αποτελέσματα των εκλογών για την Προεδρεία των ΗΠΑ  να επαναλαμβάνουν το ίδιο μοτίβο με τα αποτελέσματα των δημοψηφισμάτων τόσο στην Μεγάλη Βρετανία όσο και στην Ελλάδα.

Η ετυμηγορία εύκολη οι δημοσκοπήσεις αποτυγχάνουν και αμέσως βάλθηκαν να δικαιολογούν τις θέσεις τους.

«Μα όλοι έκαναν λάθος;» έλεγε και ξανάλεγε ο Anderson Cooper, ο παρουσιαστής του CNN. «Ναι, πέσαμε λίγο έξω στα νούμερα», απαντούσε ειρωνικά ο David Axelrod, ένας πρώην σύμβουλος του Μπαράκ Ομπάμα, ο οποίος είχε προειδοποιήσει ότι σύμφωνα με τα exit poll φαινόταν ότι ο κόσμος «είχε τεράστια δίψα» για αλλαγή. Και ότι αυτή η τάση είχε υποτιμηθεί.

Κάποιοι άλλοι άρχισαν να αιτιολογούν την αδυναμία πρόβλεψης  είτε μιλώντας περί “διαπλοκής”, είτε μιλώντας για την αδυναμία ή ακόμα και την ακαταλληλότητα του δείγματος. Τέλος δεν ήταν λίγοι αυτοί που έριχναν το λάθος στους αναποφάσιστους οι οποίοι διαμόρφωσαν το αποτέλεσμα ή στην ρευστότητα του εκλογικού σώματος το οποίο έχει χάσει την παραδοσιακή του σχέση με τα υπάρχοντα κόμματα. Η οικονομική και πολιτική κρίση έχει καταργήσει την πρόσδεση κάποιου  παραδοσιακά με κάποιο κόμμα και όλο περισσότερο δεν έχουν νόημα οι συγκρίσεις με βάση το τι ψήφησε την προηγούμενη φορά.

Προσωπικά περισσότερο από 30 χρόνια χρησιμοποιώ επαγγελματικά τις έρευνες καταναλωτών – κοινού και τις σέβομαι απόλυτα. Είναι καταπληκτικά εργαλεία στρατηγικής και ανάλυσης και οι εταιρίες που διεξαγάγουν τις έρευνες έχουν υψηλό επίπεδο επαγγελματισμού.  Αφού λοιπόν όλα είναι ωραία και καλά που γίνεται το λάθος;

Θεωρώ  ότι οι παντός είδους έρευνες είναι καταπληκτικά διαγνωστικά εργαλεία και σαν τέτοια πρέπει να τα αντιμετωπίζουμε.  Η αξονική, η μαγνητική, η ακτινολογική και ο υπέρηχος είναι απαραίτητα για την διάγνωση αλλά δεν αρκούν για την θεραπεία. Ο γιατρός αποφασίζει ποιά μέθοδο χρειάζεται και μπορεί να απαιτείται η χρήση περισσοτέρων της μιας μεθόδου.

Εδώ ακριβώς αρχίζει το λάθος. Πετάμε ένα τίτλο Νέα Δημοσκόπηση και αρχίζουμε να πολυλογούμε και να αναλύουμε αυτά τα οποία δεν αναλύονται από την συγκεκριμένη έρευνα. Για παράδειγμα στην τελευταία έρευνα Πολιτικών Τάσεων (Αναφέρομαι στην συγκεκριμένη έρευνα γιατί γίνεται από Πανεπιστήμιο και σχολιάζεται από καθηγητή) ο κος καθηγητής εξηγούσε ποσοστά των κομμάτων και ειδικότερα αναφερόμενος σε ποσοστά πολύ κάτω από τα περιθώρια λάθους της συγκεκριμένης έρευνας. Το μεγαλύτερο δε λάθος είναι που επιβεβαίωνε με την σιωπή του συμπεράσματα των δημοσιογράφων οι οποίοι ως γνωστό γνωρίζουν τα πάντα. Είμαι σίγουρος ότι διδάσκει στους μαθητές του ότι όταν φθάσουν σε παρόμοια αποτελέσματα θα πρέπει να κάνουν ποιοτικές έρευνες και να παραμείνουν σε ότι αφορά τα αποτελέσματα  για το ποιο ήταν το ζητούμενο από το ερωτηματολόγιο και να αποφύγουν τα guesstimation.

Την επόμενη φορά που θα δείτε κάποιον να σας αναλύει μια δημοσκόπηση αναρωτηθείτε. Γιατί μου δείχνει ένα εργαλείο στρατηγικής;

Α. Άλλαξε κάτι στην στάση του και μου εξηγεί γιατί;

Β. Δεν έχει λογικό τρόπο να με πείσει και μου δείχνει δημοσκοπήσεις μήπως και παρασυρθώ από την στάση άλλων ανθρώπων.

Γ. Μην δέχεσθε τίποτα από αυτά τα οποία σας λένε και τα οποία έρχονται σε αντίθεση με την λογική σας .

Αυτός ο οποίος πλήρωσε για να κάνει μία έρευνα όταν σας την παρουσιάζει δωρεάν κάτι θέλει να σας πουλήσει. Το εάν θα το αγοράσετε ή όχι είναι καθαρά δικό σας θέμα.

Άλλωστε τα τελευταία αποτελέσματα των εκλογικών αναμετρήσεων αποδεικνύουν περίτρανα ότι οι δημοσκοπήσεις προσπάθησαν με ζήλο αλλά απέτυχαν να χειραγωγήσουν το αποτέλεσμα. Ας ελπίσουμε ότι από τούδε και στο εξής θα χρησιμοποιούνται για αυτό το οποίο είναι «εργαλεία ανάλυσης».